Dijital pazarlama sözlüğü.

301 Yönlendirme

301 Redirect / Kalıcı Yönlendirme

301 yönlendirme, eski bir adrese gelen ziyaretçiyi ve arama motorunu yeni adrese kalıcı olarak taşıyan tekniktir.

Site yenilerken, adres yapısını değiştirirken veya iki sayfayı birleştirirken hayat kurtarır: eski sayfanın biriktirdiği sıralama gücünün büyük kısmını yeni adrese aktarır. Yapılmazsa ziyaretçi 404 hata sayfasına düşer ve yıllarca kazanılmış sıralamalar birkaç hafta içinde kaybolur. Site yenilemelerinde en sık yapılan ve en pahalıya mal olan hata, yönlendirme haritası hazırlamamaktır.

Örnek: Site yenileme sonrası organik trafiğin bir ay içinde yarıya inmesinin en yaygın sebebi eksik 301 yönlendirmelerdir.

A/B Testi

A/B Test / Split Test

A/B testi, iki farklı sürümü aynı anda gerçek kullanıcılara gösterip hangisinin daha iyi sonuç verdiğini ölçme yöntemidir.

Başlık, görsel, buton yazısı veya form uzunluğu gibi tek bir değişkeni değiştirip karşılaştırırsınız; aynı anda beş şeyi birden değiştirirseniz hangisinin işe yaradığını bilemezsiniz. Sonuca güvenmek için yeterli sayıda ziyaretçi ve dönüşüm birikmesi gerekir. Az veriyle alınan "kazanan" kararı çoğu zaman tesadüften ibarettir.

Örnek: Günde 20 ziyaretçi alan bir sayfada iki günlük test sonuç vermez; anlamlı karşılaştırma için genellikle sürüm başına en az birkaç yüz ziyaretçi gerekir.

AI Overviews

Yapay Zekâ Genel Bakışları

AI Overviews, Google'ın arama sonuçlarının en üstünde gösterdiği ve birden fazla kaynaktan derlenen yapay zekâ özetidir.

Kullanıcı cevabı doğrudan bu kutuda bulabildiği için, özellikle bilgi amaçlı aramalarda tıklama oranları düşebilir. Buna karşılık özetin içinde kaynak olarak gösterilmek yeni bir görünürlük alanı yaratır. Strateji değişikliği şudur: yalnızca "nedir" tipi içeriklere yaslanmak riskli hale gelir, deneyim, karşılaştırma, fiyat ve yerel bilgi içeren yani tıklamayı gerektiren içeriklerin değeri artar.

Örnek: Basit bir "nedir" sorusunda ilk sırada olsanız bile, üstteki yapay zekâ özeti tıklamalarınızın önemli bir kısmını alabilir.

Alt Metni

Alt Text / Alternatif Metin

Alt metni, bir görselin ne anlattığını yazıyla açıklayan kısa tanımdır; görsel yüklenmezse ekranda o metin görünür.

İki işi birden yapar: görme engelli kullanıcıların ekran okuyucusu bu metni sesli okur ve Google görselin konusunu bu metinden anlar. Dosya adı ve alt metni doğru yazılan görseller Google Görseller üzerinden ek trafik getirir. Kelime doldurmak yerine görseli birine telefonda tarif eder gibi yazın.

Örnek: "resim1.jpg" yerine "beyaz-mutfak-dolabi.jpg" adını ve "Tezgâh üstü aydınlatmalı beyaz mutfak dolabı" alt metnini kullanın.

Anahtar Kelime

Keyword

Anahtar kelime, kullanıcıların arama kutusuna yazdığı kelime veya cümledir; hedeflediğiniz kelimeler hangi aramalarda görüneceğinizi belirler.

İyi bir kelime seçimi üç şeye bakar: o kelimeyi ayda kaç kişi arıyor, rekabeti ne kadar sert ve arayan kişi satın almaya ne kadar yakın. Çok aranan genel kelimeler cazip görünür ama genellikle sadece bilgi arayan kitleyi getirir. Az aranan ama niyeti net kelimeler çoğu işletme için daha kârlıdır.

Örnek: "Diş" kelimesi ayda on binlerce aranır ama tıklayanın çoğu hasta olmaz; ayda 200 kişinin aradığı "kadıköy implant randevu" ise doğrudan hasta getirir.

Arama Niyeti

Search Intent

Arama niyeti, kullanıcının bir kelimeyi ararken gerçekte ne yapmak istediğidir: bilgi almak, seçenekleri karşılaştırmak, belirli bir siteye gitmek veya satın almak.

Google bir kelimeye hangi tür sayfayı sıraladığına bakarak o kelimenin niyetini size zaten gösterir. "Nasıl yapılır" tipi aramalara rehber yazıları, "fiyat" ve "satın al" tipi aramalara ürün ve hizmet sayfaları çıkar. Niyeti yanlış okuyup bilgi araması yapılan bir kelimeye satış sayfası koyarsanız, içeriğiniz ne kadar iyi olursa olsun sıralanmakta zorlanır.

Örnek: Hedef kelimenizi Google'a yazın: ilk 10 sonuç blog yazısıysa oraya satış sayfasıyla değil, rehber içerikle girmelisiniz.

Backlink

Geri Bağlantı / Inbound Link

Backlink, başka bir web sitesinin sizin sitenize verdiği bağlantıdır; Google bunu bir tür referans mektubu gibi değerlendirir.

Önemli olan bağlantının sayısı değil, kaynağın kalitesi ve konuyla alakasıdır: sektörünüzde bilinen tek bir siteden gelen bağlantı, alakasız yüz siteden gelen bağlantıdan değerlidir. Toplu satılan linkler, spam siteler ve yapay link ağları kısa vadede yükseliş gösterse de Google'ın filtrelerine yakalanır ve telafisi aylar sürer. Yanlış backlink, hiç backlink olmamasından kötüdür.

Örnek: "1.000 backlink 500 ₺" tarzı paketler neredeyse her zaman spam kaynaklıdır ve sitenize zarar verir.

CAC

Customer Acquisition Cost / Müşteri Edinme Maliyeti

CAC, bir yeni müşteri kazanmanın size toplamda kaça mal olduğudur.

Hesabına sadece reklam bütçesi değil; ajans ücreti, içerik üretimi ve satış ekibinin maliyeti de girer. Reklam panellerindeki "dönüşüm başına maliyet" yalnızca o platformun payını gösterir, CAC ise işin gerçek maliyetidir ve genellikle daha yüksek çıkar. Anlamlı olması için LTV ile birlikte okunur: CAC tek başına ne yüksektir ne düşük, LTV değerine göre yüksek ya da düşüktür.

Örnek: Bir ay boyunca tüm kanallara 40.000 ₺ harcayıp 20 yeni müşteri kazandıysanız CAC 2.000 ₺'dir.

Canonical Etiketi

rel="canonical" / Asıl Sayfa Etiketi

Canonical etiketi, aynı ya da çok benzer içeriğe sahip birden fazla adres varsa arama motoruna "asıl sayfa budur" demenin yoludur.

E-ticarette filtreler ve sıralama seçenekleri aynı ürün listesini onlarca farklı adreste üretir; canonical olmadan Google hangisini sıralayacağını bilemez ve sıralama gücünüz bölünür. Etiket sayfanın head bölümüne konur ve tercih ettiğiniz adresi gösterir. Yönlendirmeden farkı şudur: ziyaretçi yine bulunduğu adreste kalır, sadece arama motoruna hangi sürümün dizine alınacağı söylenir.

Örnek: urun?renk=mavi&sirala=fiyat adresi canonical ile /urun adresine işaret ederse, sıralama gücü tek adreste toplanır.

CLS

Cumulative Layout Shift / Kümülatif Düzen Kayması

CLS, sayfa yüklenirken içeriğin ne kadar zıpladığını ölçer; tam tıklayacakken butonun yer değiştirmesi bu metriğin konusudur.

Genellikle boyutu belirtilmemiş görseller, sonradan yüklenen reklamlar ve geç gelen yazı tipleri yüzünden oluşur. Kullanıcıyı en çok sinirlendiren ve yanlış tıklamaya yol açan sorunlardan biridir. Çözümü basittir: görsel ve reklam alanlarına baştan sabit yükseklik vermek.

Örnek: 0,1'in altı iyi kabul edilir; mobilde yanlışlıkla reklama tıklatan siteler genellikle 0,25 üzerindedir.

Core Web Vitals

Temel Web Verileri

Core Web Vitals, Google'ın bir sayfanın kullanıcı deneyimini ölçtüğü üç metrikten oluşur: yüklenme hızı (LCP), görsel kararlılık (CLS) ve tepki verme süresi (INP).

Google bu ölçümleri laboratuvar testinden değil, gerçek ziyaretçilerin tarayıcılarından toplar. Sıralama faktörüdür ama küçük bir faktördür: kötü içeriği hızlandırmak sizi üst sıraya taşımaz, iyi içeriği yavaşlatmak ise ziyaretçi kaybettirir. Asıl kazanç sıralamada değil dönüşümdedir; sayfa açılışı yavaşladıkça terk oranı hızla artar.

Örnek: PageSpeed Insights raporunda üç metriğin de yeşil olması hedeftir; LCP için 2,5 saniyenin altı iyi kabul edilir.

CPC

Cost Per Click / Tıklama Başına Maliyet

CPC, reklamınıza yapılan her bir tıklama için ortalama ne kadar ödediğinizi gösterir.

Toplam harcamanın tıklama sayısına bölünmesiyle bulunur ve sektöre göre kuruşlarla yüzlerce lira arasında değişir. Düşük CPC tek başına iyi haber değildir: ucuz ama alakasız tıklamalar bütçenizi eritir. Doğru okuma, CPC ile dönüşüm oranını birlikte değerlendirmektir.

Örnek: 5.000 ₺ harcayıp 500 tıklama aldıysanız CPC 10 ₺'dir; aynı bütçeyle 1.000 tıklama alan rakibinizin CPC değeri 5 ₺'dir.

CPM

Cost Per Mille / Bin Gösterim Başına Maliyet

CPM, reklamınızın bin kez gösterilmesinin maliyetidir; tıklansa da tıklanmasa da gösterim üzerinden ödenir.

Marka bilinirliği kampanyalarında ve Instagram, Facebook, YouTube gibi görsel mecralarda yaygın kullanılır. Hedef tıklama değil, doğru kitlenin markayı görmesidir. Satış odaklı kampanyalarda CPM tek başına yanıltıcıdır; mutlaka dönüşüm maliyetiyle birlikte okunmalıdır.

Örnek: CPM 80 ₺ ise reklamınızı bin kişiye göstermenin maliyeti 80 ₺'dir; 100.000 gösterim yaklaşık 8.000 ₺ eder.

CRO

Conversion Rate Optimization / Dönüşüm Oranı Optimizasyonu

CRO, mevcut ziyaretçilerinizden daha fazla müşteri çıkarmak için sayfa, metin ve form üzerinde yapılan iyileştirme çalışmasıdır.

Trafiği artırmak reklam bütçesi veya aylarca SEO ister; CRO ise elinizdeki trafikten daha fazlasını almayı hedefler ve genellikle çok daha ucuza gelir. Tipik müdahaleler: formdaki alan sayısını azaltmak, fiyat ve teslimat bilgisini görünür kılmak, yorum ve garanti gibi güven unsurlarını öne çıkarmak. Her değişiklik varsayımla değil ölçümle doğrulanmalıdır.

Örnek: Dönüşüm oranını %1'den %2'ye çıkarmak trafiği ikiye katlamakla aynı sonucu verir, ama çoğu zaman çok daha düşük maliyetlidir.

CTR

Click Through Rate / Tıklama Oranı

CTR, reklamınızı veya sayfanızı görenlerin yüzde kaçının tıkladığını gösterir; 1.000 kişi gördü, 30 kişi tıkladıysa CTR %3'tür.

Reklamda mesajınızın ilgi çekip çekmediğini, aramada ise başlık ve açıklamanızın tıklamaya değer görünüp görünmediğini söyler. Google Ads içinde yüksek CTR kalite puanını yükseltir ve tıklama maliyetinizi düşürür. Ancak yüksek CTR tek başına başarı değildir: tıklayanlar dönüşmüyorsa yanlış kitleye doğru cümleyi kuruyorsunuz demektir.

Örnek: Arama sonuçlarında birinci sıradaki bir sayfanın CTR değeri tipik olarak %25 civarındayken, onuncu sırada %2'nin altına iner.

Domain Otoritesi

Domain Authority (DA) / Domain Rating (DR)

Domain otoritesi, bir sitenin bağlantı profiline bakarak arama sonuçlarında ne kadar güçlü olabileceğini tahmin eden, 0 ile 100 arasında bir puandır.

Bu puanı Google üretmez; Moz (DA) ve Ahrefs (DR) gibi üçüncü taraf araçların kendi tahminidir. Rakiplerle kıyaslama yaparken faydalıdır, ancak Google'ın sıralama kararında böyle tek bir puan yoktur. Puanı yükseltmeye değil, puanı yükselten şeye odaklanın: kaliteli kaynaklardan gelen gerçek bağlantılar.

Örnek: DR 20 olan bir site, DR 60 olan rakibini uzun kuyruk kelimelerde rahatlıkla geçebilir; otorite tek başına sıra belirlemez.

Dönüşüm İzleme

Conversion Tracking

Dönüşüm izleme, hangi reklamın veya kanalın gerçekten satış ya da form getirdiğini teknik olarak ölçen kurgudur.

Kurulmadan yapılan reklam optimizasyonu tahminden ibarettir: hangi kampanyanın para kazandırdığını bilmeden bütçe dağıtamazsınız. Kurulum genellikle Google Ads ve Meta piksel kodlarının siteye yerleştirilip teşekkür sayfası veya form gönderimi gibi olayların tanımlanmasıyla yapılır. Her yeni reklam projesinin ilk işi budur; sonradan eklenen izleme geçmiş veriyi geri getirmez.

Örnek: Dönüşüm izleme kurulu değilse "aylık 300 tıklama aldık" bilgisini görürsünüz, ama bu tıklamalardan kaç randevu çıktığını asla bilemezsiniz.

Dönüşüm Oranı

Conversion Rate

Dönüşüm oranı, sitenize gelen ziyaretçilerin yüzde kaçının istediğiniz eylemi yaptığını gösterir: form doldurmak, aramak veya satın almak.

Trafiği artırmak pahalıdır; aynı trafikten daha fazla müşteri çıkarmak genellikle çok daha ucuzdur. Sektöre göre değişmekle birlikte e-ticarette %1-3, hizmet sitelerinde %2-5 aralığı yaygındır. Neyi dönüşüm saydığınızı baştan netleştirin; ölçülmeyen dönüşüm optimize edilemez.

Örnek: 2.000 ziyaretçiden 40'ı form doldurduysa dönüşüm oranınız %2'dir; bunu %3'e çıkarmak trafiği %50 artırmakla aynı sonucu verir.

E-E-A-T

Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness / Deneyim, Uzmanlık, Otorite, Güvenilirlik

E-E-A-T, Google'ın içerik kalitesini değerlendirirken baktığı dört ölçüttür: konuyu gerçekten yaşadınız mı, biliyor musunuz, tanınıyor musunuz ve güvenilir misiniz?

Tek bir puan ya da algoritma değildir; Google'ın kalite değerlendirici yönergelerinde tarif edilen bir çerçevedir. Özellikle sağlık, hukuk ve finans gibi kişinin parasını veya sağlığını etkileyen konularda belirleyici hale gelir. Pratik karşılığı şudur: yazarın kim olduğunu gösterin, kurumsal ve iletişim bilgilerini açıkça paylaşın, iddialarınızı kaynak ve gerçek örneklerle destekleyin.

Örnek: Bir beslenme yazısının altında "Yazan: Dyt. Ayşe Y., 12 yıllık klinik deneyim" satırı ve gerçek vaka örnekleri bulunması güçlü bir güven sinyalidir.

Erişim

Reach

Erişim, içeriğinizi veya reklamınızı gören farklı kişi sayısıdır; aynı kişi on kez görse bile erişim 1 sayılır.

Gösterimle en sık karıştırılan metriktir: gösterim toplam görüntülenmedir, erişim ise kaç ayrı kişiye ulaştığınızdır. İkisinin oranı size sıklığı verir. Erişim 10.000 iken gösterim 90.000 ise aynı kişilere ortalama dokuz kez görünüyorsunuz demektir; bu genellikle kitlenizin fazla dar kaldığının işaretidir.

Örnek: Bir paylaşımınız 5.000 erişim ve 12.000 gösterim aldıysa, ortalama her kişi gönderiyi 2,4 kez görmüştür.

Eşleşme Türü

Keyword Match Type

Eşleşme türü, seçtiğiniz anahtar kelimenin hangi aramalarda reklam tetikleyeceğini belirleyen ayardır.

Üç seçenek vardır: tam eşleme dar ve kontrollüdür, sıralı eşleme orta seviyededir, geniş eşleme ise Google'ın ilgili bulduğu her aramada reklamı gösterir. Geniş eşleme, yeni hesaplarda bütçe eritmenin bir numaralı sebebidir. Genel yaklaşım şudur: dar başlayın, arama terimleri raporunda kazandıran aramaları görün, sonra kontrollü şekilde genişletin.

Örnek: "Kırmızı koltuk" kelimesi geniş eşlemede "ikinci el mobilya" gibi çok uzak aramalarda da reklam gösterebilir.

Etkileşim Oranı

Engagement Rate

Etkileşim oranı, içeriğinizi görenlerin yüzde kaçının beğeni, yorum, kaydetme veya paylaşım yaptığını gösterir.

Takipçi sayısından çok daha anlamlı bir sağlık göstergesidir, çünkü platform algoritmaları içeriği önce küçük bir gruba gösterip gelen tepkiye göre yaymaya karar verir. Beğeniden daha güçlü sinyaller kaydetme ve paylaşımdır; bunlar içeriğin gerçekten işe yarar bulunduğunu söyler. Satın alınmış takipçi bu oranı kalıcı olarak düşürür ve hesabın erişimini zehirler.

Örnek: 10.000 takipçili ama gönderi başına 50 etkileşim alan bir hesap, 1.000 takipçili ve 80 etkileşim alan hesaptan daha zayıftır.

GA4

Google Analytics 4

GA4, sitenize kimlerin geldiğini, nereden geldiğini ve ne yaptığını ücretsiz olarak ölçen Google Analytics'in güncel sürümüdür.

Önceki sürümden temel farkı, her şeyi "olay" olarak kaydetmesi ve site ile mobil uygulama verisini aynı yerde birleştirebilmesidir. Kurmak tek başına yetmez; hangi tıklamanın ve formun dönüşüm sayılacağını siz tanımlarsınız. Doğru kurulmuş bir GA4, hangi kanalın gerçekten müşteri getirdiğini gösterdiği için bütçe kararlarının temelidir.

Örnek: GA4'teki "Trafik edinme" raporu, ziyaretçilerinizin ne kadarının organik aramadan, ne kadarının reklamdan geldiğini tek ekranda gösterir.

GEO

Generative Engine Optimization / Üretken Motor Optimizasyonu

GEO, markanızın ChatGPT, Gemini ve Perplexity gibi yapay zekâ araçlarının verdiği cevaplarda geçmesi ve kaynak gösterilmesi için yapılan çalışmadır.

Klasik SEO sıralamayı hedefler, GEO ise cevabın içinde yer almayı hedefler. Yapay zekâ araçları; soruya doğrudan, kısa ve kendi başına anlaşılır cevap veren bölümleri alıntılamayı tercih eder. Bu yüzden sayfalarınıza net soru başlıkları, tek paragraflık kesin cevaplar, güncel tarih ve doğrulanabilir rakamlar eklemek işe yarar. SEO'nun yerini almaz, üzerine eklenir.

Örnek: Bir hizmet sayfasının en üstüne "Bu hizmet ne kadar sürer? Ortalama 2-4 hafta." gibi doğrudan bir cevap bloğu koymak alıntılanma şansını artırır.

Google Search Console

GSC

Search Console, sitenizin Google aramasındaki performansını ve teknik sorunlarını gösteren ücretsiz Google aracıdır.

GA4 siteye geldikten sonrasını, Search Console ise gelmeden öncesini anlatır: hangi kelimelerde kaç kez göründüğünüzü, kaç tıklama aldığınızı, ortalama sıranızı ve hangi sayfaların dizine girmediğini. SEO çalışmalarının doğrulanabilir tek resmî kaynağıdır. Hesap her zaman sizin mülkiyetinizde olmalıdır; ajans değişse bile geçmiş veri sizde kalır.

Örnek: Search Console'da 200 gösterim alıp yalnızca 2 tıklama getiren bir kelime, başlık ve açıklamanızın yeniden yazılması gerektiğini söyler.

Gösterim

Impression

Gösterim, reklamınızın veya içeriğinizin ekranda kaç kez görüntülendiğidir; aynı kişiye üç kez göründüyse üç gösterim sayılır.

Erişimden farkı budur: gösterim tekrarları sayar, erişim kişileri sayar. Yüksek gösterim tek başına başarı anlamına gelmez, çünkü görülmek ile ilgi çekmek aynı şey değildir. Gösterimi mutlaka tıklama oranı ve dönüşüm rakamlarıyla birlikte değerlendirin.

Örnek: Arama reklamınız 50.000 gösterim alıp 500 tıklama getirdiyse CTR %1'dir; yani çok göründünüz ama mesajınız zayıf kaldı.

H1 Başlığı

Heading 1 / Ana Başlık

H1, sayfanın içinde en üstte yer alan ana başlıktır ve o sayfanın neyle ilgili olduğunu tek cümlede söyler.

Title etiketiyle sık karıştırılır: title arama sonuçlarında görünür, H1 ise sayfanın kendi içinde görünür. Bir sayfada tek bir H1 bulunması, alt başlıkların ise H2 ve H3 olarak sıraya girmesi hem arama motorunun hem de ekran okuyucu kullanan ziyaretçilerin içeriği anlamasını kolaylaştırır. Başlıkları görsel büyüklük için değil, anlam hiyerarşisi için seçin.

Örnek: Bir metni sadece büyük görünsün diye H1 yapmak yerine yazı tipi boyutunu değiştirin; H1 sayfanın konusunu bildirir.

Hemen Çıkma Oranı

Bounce Rate

Hemen çıkma oranı, siteye girip hiçbir etkileşim yapmadan ayrılan ziyaretçilerin yüzdesidir.

Yüksek olması her zaman kötü değildir; bu en sık yanlış yorumlanan metriktir. Ziyaretçi telefon numaranızı bulup arayarak ayrılmış olabilir, blog yazınızı sonuna kadar okuyup memnun ayrılmış olabilir. Asıl kötü sinyal, ziyaretçinin birkaç saniye içinde geri dönüp aynı aramada başka bir sonuca tıklamasıdır. Bu oranı tek başına değil, sayfada geçirilen süre ve dönüşümlerle birlikte okuyun.

Örnek: Tek sayfalık bir iletişim sayfasında %80 hemen çıkma oranı normaldir; ziyaretçi numarayı alıp aramıştır.

Huni

Funnel / Satış Hunisi

Huni, bir kişinin markanızı ilk duymasından müşteri olmasına kadar geçtiği aşamaların modelidir: farkındalık, ilgi, değerlendirme ve satın alma.

Her aşama bir öncekinden dardır, bu yüzden huni denir. Faydası şudur: her aşamaya farklı mesaj ve farklı içerik gerekir. Sizi yeni duyan birine "hemen satın al" demek, sepete ürün eklemiş birine markanızı baştan tanıtmak kadar isabetsizdir. Yalnızca huninin en altına yatırım yapan işletmeler kısa vadede satar ama uzun vadede talep üretemez.

Örnek: 1.000 kişi reklamı görür, 100'ü siteye gelir, 20'si teklif ister, 5'i müşteri olur: her adımda kayıp normaldir.

INP

Interaction to Next Paint / Sonraki Boyamaya Kadar Etkileşim

INP, ziyaretçi bir yere tıkladığında sayfanın ne kadar sürede tepki verdiğini ölçer.

2024 yılında FID metriğinin yerini aldı ve tek bir etkileşim yerine ziyaretin tamamındaki tepki sürelerini değerlendirir. 200 milisaniyenin altı iyi kabul edilir. Yüksek çıkmasının başlıca sebebi ağır JavaScript yükü, gereksiz eklentiler ve çok sayıda üçüncü taraf takip kodudur.

Örnek: Menüye tıkladıktan yarım saniye sonra açılan bir mobil site, INP açısından kötü kabul edilir.

İçerik Takvimi

Content Calendar

İçerik takvimi, hangi içeriğin hangi gün ve hangi platformda yayınlanacağını önceden planlayan çizelgedir.

Sosyal medyada algoritmaların ödüllendirdiği iki şey vardır: tutarlılık ve etkileşim. Takvimsiz çalışan hesaplar yoğun dönemlerde susar ve kazandıkları erişimi kaybeder. Takvim ayrıca içeriğin onaydan geçmesini, görsellerin zamanında hazırlanmasını ve özel gün ile kampanyaların kaçırılmamasını sağlar.

Örnek: Ayın 12 paylaşımını ayın başında planlayıp onaylatmak, "bugün ne paylaşsak" telaşını ve düzensiz yayın aralıklarını ortadan kaldırır.

İlişkilendirme

Attribution

İlişkilendirme, bir satışın hangi kanalın hanesine yazılacağına karar verme yöntemidir.

Bir müşteri genellikle tek dokunuşla gelmez: önce Instagram'da görür, sonra Google'da arar, bir hafta sonra reklama tıklayıp satın alır. Satışın tamamını son tıklamaya yazarsanız, markayı tanıtan kanalları haksız yere değersiz görürsünüz. Bu yüzden farklı modeller vardır ve hiçbiri mutlak doğru değildir; önemli olan hangi modele baktığınızı bilmektir.

Örnek: Yalnızca son tıklamaya bakan bir işletme, aslında talebi yaratan sosyal medya bütçesini keserek satışlarını düşürebilir.

İndeksleme

Indexing / Dizine Ekleme

İndeksleme, arama motorunun bulduğu bir sayfayı kendi veri tabanına kaydetmesidir; dizine girmeyen bir sayfa hiçbir aramada çıkamaz.

Süreç üç adımdır: robot sayfayı bulur (tarama), içeriği değerlendirip kaydeder (indeksleme), sonra aramalarda sıraya sokar (sıralama). Sayfanız Google'da hiç görünmüyorsa önce sıralamayı değil, dizinde olup olmadığını kontrol edin. Search Console'daki URL denetleme aracı bunu saniyeler içinde söyler.

Örnek: Google'a site:siteadi.com yazarak kaç sayfanızın dizinde olduğunu kabaca görebilirsiniz.

Kalite Puanı

Quality Score

Kalite puanı, Google Ads'in reklamınızın ve açılış sayfanızın arama yapan kişiye ne kadar uygun olduğunu 1 ile 10 arasında değerlendirdiği nottur.

Üç şeye bakar: beklenen tıklama oranı, reklam metninin aramayla alaka düzeyi ve açılış sayfası deneyimi. Yüksek puan doğrudan cebinize yansır, çünkü aynı sırada daha az ödersiniz. Düşük kalite puanı olan bir reklamveren, rakibinden daha yüksek teklif verse bile alt sırada kalabilir.

Örnek: Kalite puanını 5'ten 8'e çıkarmak, aynı reklam konumu için ödediğiniz tıklama maliyetini belirgin şekilde düşürür.

Landing Page

Açılış Sayfası

Landing page, bir reklama tıklayan kişinin ulaştığı ve tek bir eylem için tasarlanmış sayfadır.

Anasayfadan farkı odaklanmasıdır: menü, farklı yönlere giden bağlantılar ve dikkat dağıtan bölümler yerine tek bir vaat ve tek bir buton bulunur. Reklamın verdiği sözü aynen tutması gerekir; "%20 indirim" diyen bir reklamdan indirimden hiç bahsetmeyen bir sayfaya düşen ziyaretçi hemen çıkar. Reklam bütçesini artırmadan dönüşümü yükseltmenin en hızlı yolu genellikle açılış sayfasını düzeltmektir.

Örnek: Reklam trafiğini anasayfaya göndermek yerine hizmete özel bir açılış sayfasına yönlendirmek dönüşüm oranını sıklıkla ikiye katlar.

LCP

Largest Contentful Paint / En Büyük İçerikli Boyama

LCP, sayfanın ekranda görünen en büyük parçasının, genellikle kapak görseli veya ana başlığın, yüklenmesinin ne kadar sürdüğünü ölçer.

Ziyaretçinin "sayfa açıldı" diye hissettiği andır. 2,5 saniyenin altı iyi, 4 saniyenin üstü kötü kabul edilir. En sık suçlu, sıkıştırılmamış devasa kapak görselleridir; görselleri modern formatta ve doğru boyutta sunmak çoğu sitede tek başına yeterli düzelmeyi sağlar.

Örnek: 3 MB'lık bir kapak görselini 200 KB'a düşürmek LCP süresini saniyeler mertebesinde kısaltabilir.

llms.txt

llms.txt, sitenizin kök dizinine konan ve yapay zekâ modellerine sitenizin en önemli sayfalarını sade bir liste halinde tanıtan metin dosyasıdır.

Mantığı robots.txt ve site haritasına benzer, ancak hedef kitlesi arama robotları değil dil modelleridir. Markdown biçiminde yazılır: kısa bir tanıtım ve ardından önemli sayfaların bağlantı listesi. Henüz zorunlu bir standart değildir ve tüm modeller kullanmaz; maliyeti çok düşük olduğu için ileriye dönük bir yatırım olarak değerlendirilir.

Örnek: siteadi.com/llms.txt adresinde hizmet, fiyat ve iletişim sayfalarınızı listelemek, modellerin markanızı doğru anlatmasına yardımcı olur.

LTV

Lifetime Value / Müşteri Yaşam Boyu Değeri

LTV, bir müşterinin sizinle çalıştığı süre boyunca toplamda ne kadar ciro bıraktığını gösterir.

Tek satışa bakarak reklam bütçesi belirlemek, tekrar eden satın alma olan işlerde en büyük hatadır. Müşteri edinme maliyetiniz ilk satıştan yüksek olsa bile, müşteri iki yıl kalıyorsa yatırım kârlıdır. Sağlıklı kabul edilen genel ölçüt, LTV değerinin müşteri edinme maliyetinin en az üç katı olmasıdır.

Örnek: Ayda 500 ₺ ödeyen ve ortalama 18 ay kalan bir abonenin LTV değeri 9.000 ₺'dir; 1.500 ₺'ye müşteri kazanmak bu durumda kârlıdır.

Meta Açıklama

Meta Description

Meta açıklama, arama sonuçlarında başlığın altında görünen ve sayfayı iki cümleyle tanıtan kısa metindir.

Doğrudan bir sıralama faktörü değildir; işi sıralamak değil, sıralandığınızda tıklatmaktır. Yaklaşık 150-160 karakterde kalması ve kullanıcıya somut bir sebep vermesi gerekir. Google yazdığınız açıklamayı aramaya uygun bulmazsa, sayfanın içinden kendi seçtiği bir bölümü gösterebilir.

Örnek: "Kaliteli hizmet sunuyoruz" yerine "Aynı gün randevu, 12 ay taksit, ücretsiz ilk muayene" yazmak tıklama oranını yükseltir.

Mikro Influencer

Micro Influencer / Mikro Etkileyici

Mikro influencer, genellikle 10.000 ile 100.000 arası takipçisi olan ve dar bir konuda uzmanlaşmış içerik üreticisidir.

Büyük hesaplara göre etkileşim oranları daha yüksek, iş birliği maliyetleri çok daha düşüktür; takipçileriyle kişisel bağları güçlüdür. Küçük bütçelerle çok sayıda mikro hesapla çalışmak, aynı parayı tek bir büyük isme vermekten sıklıkla daha iyi sonuç verir. Seçerken takipçi sayısına değil, yorumların gerçekliğine ve kitlenin sizin müşteriniz olup olmadığına bakın.

Örnek: 30.000 takipçili yerel bir yemek hesabı, bir şehir restoranı için 1.000.000 takipçili genel bir fenomenden daha fazla rezervasyon getirebilir.

Negatif Anahtar Kelime

Negative Keyword

Negatif anahtar kelime, reklamınızın kesinlikle çıkmasını istemediğiniz aramaları engellemek için listeye eklediğiniz kelimedir.

Reklam bütçesini korumanın en hızlı ve en ucuz yoludur. Arama terimleri raporunu düzenli inceleyip alakasız aramaları listeye eklemek, çoğu hesapta boşa giden harcamanın önemli bir kısmını hemen keser. Yeni kurulan kampanyalarda genellikle "ücretsiz", "bedava", "iş ilanı" ve "nedir" gibi terimlerle başlanır.

Örnek: Ücretli danışmanlık satan bir firma "ücretsiz" ve "bedava" kelimelerini negatife alarak tıklamaların büyük kısmını boşa harcamaktan kurtulur.

Nofollow

rel="nofollow"

Nofollow, bir bağlantıya eklenen ve arama motoruna "bu bağlantıyı bir oy olarak sayma" mesajı veren etikettir.

Sosyal medya, forum ve yorum alanlarındaki bağlantılara genellikle otomatik olarak eklenir; reklam ve sponsorlu bağlantılarda kullanılması ise Google'ın açık kuralıdır. Nofollow bir bağlantı sıralamaya doğrudan katkı vermez, ama ziyaretçi ve marka bilinirliği getirdiği için değersiz değildir. Doğal bir bağlantı profilinde her iki türden de bulunur; hepsinin takipli olması zaten şüphe uyandırır.

Örnek: Instagram biyografinizdeki site bağlantısı nofollow'dur: tıklayan ziyaretçi gelir, ama Google sıralamanıza doğrudan puan yazmaz.

Organik Trafik

Organic Traffic

Organik trafik, arama motorlarındaki ücretsiz sonuçlara, yani reklam olmayan bağlantılara tıklayarak sitenize gelen ziyaretçilerdir.

Reklamla gelen trafiğe ücretli trafik denir ve bütçeniz bittiği an durur; organik trafik ise içeriğiniz sıralamada kaldığı sürece akmaya devam eder. Bu yüzden organik trafik bir gider değil, birikimli bir yatırımdır. GA4'te trafiği kaynağa göre ayırarak organik, ücretli, sosyal ve doğrudan girişleri ayrı ayrı görebilirsiniz.

Örnek: Ayda 30.000 ₺ reklam harcayıp 3.000 ziyaretçi alan bir site, aynı trafiği organik kazandığında o 3.000 ziyaretçi ertesi ay da ücretsiz gelir.

Oturum

Session

Oturum, bir ziyaretçinin sitenizde geçirdiği tek bir ziyarettir; aynı kişi gün içinde üç kez gelirse üç oturum sayılır.

Kullanıcı sayısıyla karıştırılır: 1.000 kullanıcı 1.600 oturum üretmiş olabilir, bu kişi başına ortalama 1,6 ziyaret demektir. GA4'te bir oturum, 30 dakika hareketsizlikten sonra kapanır. Raporları okurken hangi metriğe baktığınızı bilmek, aynı veriyi iki farklı sonuca yormanızı engeller.

Örnek: Aynı ziyaretçi sabah bakıp akşam geri döndüyse kullanıcı sayınız 1, oturum sayınız 2'dir.

PPC

Pay Per Click / Tıklama Başına Ödeme

PPC, reklamınız gösterildiğinde değil yalnızca tıklandığında ücret ödediğiniz reklam modelidir.

Google Ads arama reklamlarının temel çalışma şeklidir: bütçenizi görülme sayısına değil, siteye gelen gerçek ziyaretçiye harcarsınız. Reklamlar kapandığı anda trafik de durur; bu yüzden PPC hızlı ama kiralık bir kanaldır, SEO ise yavaş ama birikimlidir. Sağlıklı bir strateji genellikle ikisini birlikte kullanır.

Örnek: Reklamınız 10.000 kez gösterilip 200 tıklama aldıysa, ödediğiniz tutar yalnızca o 200 tıklama içindir.

ROAS

Return on Ad Spend / Reklam Harcaması Getirisi

ROAS, reklama harcadığınız her 1 liranın kaç lira ciro getirdiğini gösterir.

Reklamdan gelen cironun reklam harcamasına bölünmesiyle bulunur; 4x ROAS, 1 lira harcayıp 4 lira ciro yaptığınız anlamına gelir. Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: ROAS ciroya bakar, kâra değil. Kâr marjınız yüzde 20 ise 4x ROAS aslında zarar demektir, başabaş noktanız 5x seviyesindedir. Bu yüzden ROAS hedefini marjınızı hesaplayarak belirlemelisiniz.

Örnek: 10.000 ₺ reklam harcayıp 45.000 ₺ ciro yaptıysanız ROAS 4,5x olur; kâr marjınız %25 ise net kazancınız 1.250 ₺'dir.

robots.txt

robots.txt, sitenizin kök dizininde duran ve arama motoru robotlarına hangi bölümleri taramamaları gerektiğini söyleyen basit bir metin dosyasıdır.

Yönetim paneli, sepet ve site içi arama sonucu sayfaları gibi değeri olmayan bölümleri taramanın dışında tutmak için kullanılır. Önemli bir yanlış anlama şudur: robots.txt taramayı engeller, dizine girmeyi kesin olarak engellemez; bir sayfayı sonuçlardan çıkarmak istiyorsanız noindex etiketi gerekir. Yanlış yazılmış tek bir satır sitenin tamamını taramaya kapatabilir.

Örnek: "Disallow: /" satırı sitenizin tamamını arama motorlarına kapatır; yeni yayına alınan sitelerde en sık görülen hatalardan biridir.

ROI

Return on Investment / Yatırım Getirisi

ROI, bir yatırımın tüm maliyetleri düşüldükten sonra elinizde net ne kaldığını yüzde olarak gösterir.

ROAS ciroyu ölçer, ROI kârı ölçer; işletme sahibi için asıl anlamlı olan ikincisidir. Hesabına yalnızca reklam bütçesi değil, ürün maliyeti, ajans ücreti, kargo ve iade gibi tüm giderler girer. Bir kampanya yüksek ROAS gösterirken negatif ROI üretebilir; karar verirken ikisini birlikte okuyun.

Örnek: 50.000 ₺ toplam maliyetle 65.000 ₺ net gelir elde ettiyseniz ROI %30'dur.

Schema Markup

Structured Data / Yapısal Veri

Schema markup, sayfanızdaki bilgiyi arama motorunun kesin olarak anlayacağı biçimde etiketlemektir: bu bir fiyat, bu bir puan, bu bir açılış saati.

Sayfanın görünümünü değiştirmez, kaynak koduna eklenir. Karşılığında arama sonuçlarında yıldız puanı, fiyat, stok durumu, tarif süresi veya soru cevap kutuları gibi zengin sonuçlar kazanabilirsiniz. Bu ek görsel alan tıklama oranını belirgin şekilde artırır; ancak Google zengin sonucu göstermeyi garanti etmez, yalnızca uygun bulursa gösterir.

Örnek: Ürün sayfasına fiyat ve puan işaretlemesi eklemek, sonuçlarda "4,7 yıldız | 1.299 ₺ | Stokta" satırını görünür kılabilir.

SEO

Search Engine Optimization / Arama Motoru Optimizasyonu

SEO, web sitenizin Google gibi arama motorlarında para ödemeden üst sıralarda çıkması için yapılan teknik, içerik ve otorite çalışmalarının tamamıdır.

Reklamda her tıklama için ödeme yaparsınız; SEO ile kazandığınız sıra ise siz çalışmayı bıraktıktan sonra da bir süre trafik getirmeye devam eder. Üç ayak üzerinde durur: sitenizin teknik sağlığı, kullanıcının sorusuna en iyi cevabı veren içerik ve başka sitelerin size verdiği bağlantılar. Sonuç anında gelmez; teknik düzeltmelerin etkisi haftalar, içerik çalışmalarının etkisi genellikle 2-4 ay içinde ölçülmeye başlar.

Örnek: Rekabetçi bir kelimede ilk sayfaya çıkmak çoğu sektörde 6-12 aylık düzenli çalışma ister; "bir haftada birinci sıra" vaadi gerçekçi değildir.

SERP

Search Engine Results Page / Arama Sonuçları Sayfası

SERP, Google'a bir şey yazdığınızda karşınıza çıkan sonuç sayfasının tamamıdır: reklamlar, harita kutusu, sorular, videolar ve mavi bağlantılar.

Bir arama sonuç sayfasında artık sadece on mavi bağlantı yoktur; en üstte reklamlar, yanda işletme kartı, ortada "Kullanıcılar bunları da sordu" kutusu ve son yıllarda yapay zekâ özetleri yer alır. Bu yüzden "birinci sıradayım" demek, ekranın en üstünde görünüyorum demek değildir. Hedef kelimenizin sonuç sayfasını incelemek, o kelimeye hangi tür içerikle girmeniz gerektiğini de gösterir.

Örnek: Bir kelimede organik birinci olsanız bile üstünüzde 4 reklam ve bir harita kutusu varsa, ekranda beşinci sırada görünüyorsunuz demektir.

Site Haritası

sitemap.xml / XML Sitemap

Site haritası, sitenizdeki sayfaların listesini arama motorlarına düzenli bir dosya halinde sunan XML dosyasıdır.

Google'a "şu sayfalarım var, bunları taramayı unutma" demenin en temiz yoludur; özellikle yeni sayfaların daha hızlı fark edilmesini sağlar. Ancak site haritasında olmak sıralama garantisi değildir, hatta dizine girme garantisi bile değildir. Search Console'a gönderdikten sonra kaç sayfanın gönderildiğini ve kaçının dizine alındığını karşılaştırmak, teknik sorunları yakalamanın en hızlı yollarından biridir.

Örnek: Site haritasında 400 sayfa varken Search Console 120 sayfa dizinde diyorsa, aradaki 280 sayfada içerik veya teknik bir sorun vardır.

Tarama Bütçesi

Crawl Budget

Tarama bütçesi, Google'ın belirli bir sürede sitenizde tarayacağı sayfa sayısına ayırdığı kaynaktır.

Küçük ve orta ölçekli sitelerin çoğunda gerçek bir sorun değildir; birkaç yüz sayfalık bir site için endişelenmeye gerek yoktur. Asıl on binlerce sayfalı e-ticaret ve haber sitelerinde önem kazanır: robot değersiz filtre sayfalarında zaman harcarsa yeni ürün sayfalarınız geç fark edilir. İyileştirmenin yolu sunucu hızını artırmak, gereksiz sayfaları taramaya kapatmak ve kırık bağlantı ile yönlendirme zincirlerini temizlemektir.

Örnek: 500 sayfalık bir kurumsal sitede tarama bütçesi konuşulmaz; 200.000 ürünlü bir pazar yerinde ise doğrudan ciroyu etkiler.

Title Etiketi

Title Tag / Sayfa Başlığı

Title etiketi, arama sonuçlarında mavi bağlantı olarak görünen ve tarayıcı sekmesinde yazan sayfa başlığıdır.

Hem sıralama hem tıklama için önemlidir: Google'a sayfanın konusunu, kullanıcıya ise tıklamaya değer olup olmadığını söyler. Yaklaşık 55-60 karakterden sonrası sonuçlarda kesilir, bu yüzden en önemli kelimeyi başa alın. Her sayfanın başlığı benzersiz olmalıdır; "Anasayfa" veya "Hizmetlerimiz" gibi boş başlıklar hem sıralama hem tıklama kaybettirir.

Örnek: "Anasayfa" yerine "Kadıköy Diş Kliniği | İmplant ve Estetik Diş Hekimliği" yazmak tıklama oranını belirgin şekilde artırır.

UGC

User Generated Content / Kullanıcı Üretimi İçerik

UGC, markanın kendisinin değil müşterilerin ürettiği içeriktir: müşteri fotoğrafları, kutu açılış videoları, yorumlar ve deneyim paylaşımları.

Reklam gibi görünmediği için güven açısından en güçlü içerik türüdür; tüketiciler marka reklamından çok başka bir tüketicinin deneyimine inanır. Üstelik üretim maliyeti çok düşüktür. İzin alarak kendi hesabınızda paylaşmak ve müşterileri etiketlemeye teşvik etmek en pratik başlangıçtır.

Örnek: Bir müşterinin telefonla çektiği ürün videosu, profesyonel stüdyo çekiminden daha yüksek etkileşim alabilir.

UTM

Urchin Tracking Module / Kampanya Etiketleri

UTM, bir bağlantının sonuna eklenen ve trafiğin tam olarak nereden geldiğini analitik aracına söyleyen etiketlerdir.

Bültende, Instagram biyografisinde ve QR kodda kullandığınız bağlantıları etiketlerseniz GA4 bunları ayrı ayrı raporlar; etiketlemezseniz hepsi karışık bir "doğrudan" veya "yönlendirme" yığınına düşer. Beş parametresi vardır, pratikte source, medium ve campaign çoğu zaman yeterlidir. Adlandırmayı baştan standartlaştırın: "Instagram" ile "instagram" GA4 için iki farklı kaynaktır.

Örnek: ornek.com/kampanya?utm_source=instagram&utm_medium=bio&utm_campaign=yaz-indirimi bağlantısı, Instagram biyografisinden gelen trafiği ayrı gösterir.

Uzun Kuyruk Kelime

Long Tail Keyword

Uzun kuyruk kelime, az aranan ama çok belirgin, genellikle üç ve daha fazla kelimeden oluşan aramalardır.

Rekabetleri düşük olduğu için yeni sitelerin ilk sıralamaları genellikle buradan gelir ve arayan kişi ne istediğini tam bildiği için dönüşüm oranları yüksektir. Tek tek trafikleri küçüktür; ancak yüzlercesi birikince toplam organik trafiğin büyük kısmını oluşturur. Yeni bir sitede stratejinin doğru başlangıç noktası çoğunlukla burasıdır.

Örnek: "Ayakkabı" yerine "su geçirmez kadın trekking ayakkabısı 38 numara": aylık arama 100 olabilir ama satın alma niyeti çok yüksektir.

Yeniden Pazarlama

Remarketing / Retargeting

Yeniden pazarlama, sitenizi ziyaret edip satın almadan ayrılan kişilere daha sonra tekrar reklam göstermektir.

Ziyaretçilerin büyük çoğunluğu ilk gelişinde satın almaz; bu kitleyi hatırlatmayla geri getirmek, sizi hiç tanımayan birine ulaşmaktan çok daha ucuzdur. Sepeti terk edenler ile fiyat sayfasını görüp ayrılanlara ayrı mesaj göstermek dönüşümü belirgin artırır. Sıklık sınırı koymayı unutmayın: aynı reklamı defalarca gören kullanıcı markadan soğur.

Örnek: Sepete ürün ekleyip satın almayanlara 3 gün boyunca hatırlatma göstermek, tipik olarak en düşük maliyetli dönüşümleri üretir.

Yerel SEO

Local SEO

Yerel SEO, "yakınımdaki" ve şehir adı içeren aramalarda ve Google Haritalar sonuçlarında görünmek için yapılan çalışmadır.

Merkezinde Google İşletme Profili vardır: kategori, adres, telefon, çalışma saatleri, fotoğraflar ve müşteri yorumları. Sıralamayı belirleyen üç ana etken arayan kişiye olan mesafe, profilin eksiksizliği ve yorumların sayısı ile güncelliğidir. Fiziksel hizmet veren işletmeler için genellikle klasik SEO'dan daha hızlı ve daha düşük maliyetle sonuç verir.

Örnek: Düzenli yorum toplayan bir kuaför, "yakınımdaki kuaför" aramasında harita kutusunda ilk üçe girerek günlük randevu akışı yaratabilir.

Yinelenen İçerik

Duplicate Content

Yinelenen içerik, aynı veya neredeyse aynı metnin birden fazla adreste bulunmasıdır.

Yaygın inanışın aksine bunun için otomatik bir ceza yoktur; asıl sorun Google'ın hangi sürümü sıralayacağına karar vermek zorunda kalması ve gücün bölünmesidir. En sık kaynakları: üreticiden alınan ürün açıklamalarının aynen kullanılması, aynı hizmet metninin sadece şehir adı değiştirilerek çoğaltılması ve www ile www'siz sürümlerin ayrı ayrı açılması. Çözüm genellikle canonical etiketi veya 301 yönlendirmedir.

Örnek: Aynı hizmet sayfasını 20 ilçe için kopyalayıp yalnızca ilçe adını değiştirmek, 20 sayfanın da sıralamada zayıf kalmasına yol açar.