Türkiye'de hukuki yol: 5651'in 9. maddesi iptal edildi, şimdi ne var?

Önce politika yolu, sonra hukuk

Hukuki yol, politika yolunun yerine değil, ardından gelir. Politika yolu ücretsizdir, birkaç gün sürer ve sahte yorumların çoğunu çözer. Hukuki yol avukat gerektirir, haftalar sürer ve yalnızca belirli türdeki yorumlar için işler: hakaret, kişilik hakkı ihlali, haksız rekabet. Gerçek bir müşterinin dürüst olumsuz yorumu, hukuki yolla da kaldırılamaz; ifade özgürlüğü kapsamındadır ve mahkemeler bunu tutarlı biçimde korur.

Kapanmış yol: 5651 sayılı Kanun madde 9

İnternette Google yorumları için en sık önerilen hukuki yol buydu: kişilik hakkı ihlal edilen kişi veya kurum sulh ceza hâkimliğine başvurur, hâkimlik 24 saat içinde erişim engeli kararı verir. Bu yol artık yok.

Anayasa Mahkemesi, 11 Ekim 2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesini tümüyle iptal etti. Gerekçe, maddenin kapsam ve sınırlarının belirsiz olması ve ifade özgürlüğüne orantısız müdahaleye açık olmasıydı. Karar 10 Ocak 2024'te Resmî Gazete'de yayımlandı ve dokuz ay sonra, 10 Ekim 2024'te yürürlüğe girdi. Kanunun 31 Temmuz 2026 tarihli güncel metninde 9. madde bulunmuyor; içindekiler listesinde 8/A maddesinden sonra doğrudan özel hayatın gizliliğini düzenleyen 9/A maddesi geliyor.

Bunu özellikle yazıyoruz, çünkü konuyla ilgili pek çok rehber ve hizmet sayfası hâlâ bu kapanmış yolu anlatıyor. Size "sulh ceza hâkimliğinden 24 saatte engel alırız" diyen biri, ya güncel mevzuatı bilmiyordur ya da başka bir yoldan söz ediyordur; hangisi olduğunu sormakta fayda var.

Yürürlükte olan yol: TMK 24-25 ve ihtiyati tedbir

Kişilik hakkı ihlali iddiası bugün genel hükümlere, yani Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddelerine dayanıyor. Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kişi, hâkimden saldırıya son verilmesini, saldırı tehlikesinin önlenmesini ve saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir; maddi ve manevi tazminat da talep edilebilir.

Pratik farklar, kapanan yola göre şunlar:

• Görevli mahkeme sulh ceza hâkimliği değil, hukuk mahkemesidir (kural olarak asliye hukuk).
• Karar 24 saatte çıkmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389 ve devamı maddelerine göre ihtiyati tedbir talep edilir; süre dosyaya ve mahkemenin iş yüküne göre değişir.
• Yargılama çekişmelidir: karşı tarafın dinlenmesi gündeme gelir, dosya delil üzerinden yürür.
• Masraf ve süre, politika yoluna göre belirgin biçimde yüksektir. Bu yüzden önce ücretsiz olan Google bildirimi denenir.

Başvuru yine içerik bazlı hazırlanır: hangi yorum, hangi adreste, hangi ifadeyle kişilik hakkını ihlal ediyor. "Profildeki olumsuz yorumlar" biçiminde genel talepler sonuç vermez. Türkiye'den verilen bir karar Türkiye'den erişimi kapsar; Google'ın yorumu dünya genelinde silmesi ayrı bir değerlendirmedir.

Özel hayatın gizliliği: madde 9/A

İptal edilen 9. maddeden farklı olarak, özel hayatın gizliliğini düzenleyen 9/A maddesi yürürlükte. Bu maddeye göre yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişi doğrudan Başkanlığa başvurarak erişimin engellenmesini isteyebilir; talep derhâl uygulanır ve 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur, hâkim en geç 48 saat içinde karar verir, aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar. Temmuz 2026'da yapılan değişiklikle bu yetkiler Siber Güvenlik Başkanlığı'na geçti.

Dikkat: bu madde özel hayat içindir, ticari itibar için değil. Bir Google yorumunda çalışanınızın ev adresi, telefonu veya özel hayatına dair bir bilgi ifşa edildiyse bu yol gündeme gelebilir. "İşletmem hakkında kötü yorum yazıldı" hâli 9/A kapsamına girmez.

TCK 125: hakaret

Bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek somut bir fiil isnat eden veya sövme yoluyla saldıran kişi hakaret suçunu işler. Suç şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Hakaretin alenen işlenmesi, ki herkese açık bir Google yorumu bu kapsamdadır, cezayı artıran nedendir.

Dikkat edilecek noktalar:

• Hakaret ile eleştiri arasındaki çizgi her dosyada yeniden çizilir. Sert ama olgusal eleştiri suç değildir.
• Tüzel kişiler yönünden hakaret suçunun uygulanması tartışmalıdır; şirketler için çoğu zaman kişilik hakkı ihlali (5651) veya haksız rekabet (TTK) daha uygun zemindir. Bunu avukatınız belirler.
• Yorumcunun kimliği bilinmiyorsa şikâyet, kimliğin tespiti talebiyle birlikte yapılır; Google'dan bilgi alınması ayrı bir süreçtir ve her zaman sonuç vermez.

TTK: haksız rekabet

Yorumu bir rakibiniz yazdırdıysa Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabet hükümleri gündeme gelir: başkasının işletmesini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek haksız rekabettir. Tespit, men ve tazminat talep edilebilir. Zorluğu kanıttadır: yorumların rakiple bağlantısını mahkemede gösterebilmeniz gerekir. Rakip saldırısı rehberinde anlatılan kanıt tablosu burada da işe yarar.

Ne zaman hangi yol

Bu rehber hukuki danışmanlık değildir. Kanun metinlerinin sade bir özetidir; hangi yolun dosyanıza uyduğuna ve sürelere avukatınızla birlikte karar verin. Biz kanıt dosyasını hazırlar, avukatınızın işini kısaltırız; dava sürecini yürütmeyiz.

Mevzuat durumu 8 Eylül 2026 itibarıyla, 5651 sayılı Kanun'un 31 Temmuz 2026 tarihli yürürlükteki metni esas alınarak yazılmıştır. Kanun sık değişiyor; bu sayfayı düzenli güncelliyoruz.